February 17, 2026

Axtarışdan səbətə: ChatGPT və Amazon e-ticarətin gələcəyini formalaşdırır

2025-2026-cı illər süni intellekt (AI) texnologiyalarının online alış-veriş təcrübəsini kökündən dəyişdirdiyi dövr kimi yadda qalacaq. Ənənəvi e-ticarət axtarış sistemləri və satış kanalları tədricən “agentic commerce” — yəni istifadəçinin əvəzinə axtaran, müqayisə edən və bəzən hətta satınalan AI agentlərinə çevrilir. Bu, brendlər, pərakəndə satışçılar və istehlakçılar üçün həm fürsətlər, həm də risklər yaradır.

1. ChatGPT Shopping Research — Məhsul kəşfini yenidən təyin edir

2025-ci ilin noyabrında OpenAI ChatGPT-də yeni “Shopping Research” xüsusiyyətini təqdim etdi. Bu sistem istifadəçilərin məhsul tapma və müqayisə suallarını anlamlı bir şəkildə cavablandırmaq üçün dizayn olunub — əvvəlcədən saytları sadəcə indeksləşdirməkdən daha dərin araşdırma aparır.

Ən vacib dəyişikliklərdən biri “etibar sıralaması” konseptidir:

• ChatGPT indi məhsul məlumatlarını redaktə edilmiş və istifadəçi təcrübələrinə əsaslanan mənbələrə üstünlük verərək qiymətləndirir.
• Reddit kimi icma platformaları, istifadəçilər tərəfindən yaradılan müzakirələr saytda yerləşdirilən standart məzmunlardan daha çox etimad kimi qəbul edilir.

Bu yanaşma brendlər üçün texniki SEO-dan daha çox təhlil edilmiş məzmun, icma iştirakı və real istifadəçi rəyləri yaratmağın vacibliyini göstərir.

2. Amazon, Google və Microsoft — AI-nin alış-verişdə rolunu müəyyənləşdirir

AI yalnız ChatGPT ilə məhdudlaşmır — Google, Microsoft və Amazon da bu sahədə ciddi addımlar atır:
 Google Gemini chatbotu artıq məhsul tapmaq və birbaşa alış təklif edir, bəzi hallarda istifadəçini söhbətdən çıxarmadan alışa qədər aparır.
 Microsoft Copilot-da Copilot Checkout funksiyası bu sistemi daha çox alış-veriş yönümlü hala gətirib.
Amazon öz agentli AI strategiyasını “Buy for Me” və Rufus kimi alətlərlə inkişaf etdirir, lakin bir çox hallarda rəqib agentlərin platformalara çıxışını məhdudlaşdırır.

Bu rəqabət “agent-led commerce” adlanan yeni bir kommersiya sahəsi formalaşdırır — AI artıq sadəcə məhsul tapmır, onun qiymətini müqayisə edir, zənginləşdirilmiş təkliflər verir və bəzən alış prosesini tamamlayır.

3. Amazonun bloklaması və yeni görünürlük strategiyaları

OpenAI-nin Shopping Research sistemi üçün ən böyük maneələrdən biri Amazonun OpenAI botlarını bloklamasıdır. Bu səbəbdən ChatGPT birbaşa Amazon məhsullarını indeksləşdirə bilmir və buna görə də 2025-ci ilin statik e-ticarət axtarış strategiyası, AI-də eyni nəticəni vermir.

Bu vəziyyət brendləri bir sıra yeni prioritetlərə yönəldir:

• Məhsulların müxtəlif kanallarda mövcudluğu (məsələn, Amazon xaricində Shopify və Etsy kimi platformalar).
• Sosial icma və istifadəçi məzmunlarının təşviqi — Reddit və digər etibarlı mənbələrdə müzakirələrin artırılması.
• AI uyğun strukturlaşdırılmış məlumat və məhsul müqayisə məzmunu hazırlamaq.

4. Brendlər üçün yeni reallıq: agentli AI ilə qarşılıqlı əlaqə

Bu yeni AI-əsaslı alış-veriş mühiti marketoloqlar və brendlər üçün sadəcə başqa bir kanal deyil — tamamilə yeni bir məhsul kəşf sistemi deməkdir. Aşağıdakı dəyişikliklər xüsusilə önə çıxır:

• AI dəstəklənən axtarışın artıq klassik SEO ilə əvəz edilə biləcəyi.
• AI-də görünürlüyün yeni optimizasiya metodlarını tələb etməsi.
• Daha yüksək keyfiyyətli və kontekstual məzmun üstünlüyü — yalnız açar sözlər deyil, istifadəçi niyyətinə cavab verən cavablar.

Bir çox analitik bu keçidi “etibar əsasında kəşf”ə yönləndirir: istifadəçi rəyləri və real təcrübələr AI üçün ən etibarlı siqnallar halına gəlir.

5. Gələcəyə baxış: AI alış-verişi və pərakəndə satış modelləri

Agentli commerce texnologiyası hələ tam olgunlaşmayıb, lakin bazar üçün artıq bəzi proqnozlar var:

• AI agentləri milli e-ticarət bazarının böyük hissəsini idarə edə bilər və bu, xüsusilə qiymət müqayisəsi, məhsul tapma və alış prosesində əks olunacaq.
• Klassik pərakəndə kanalların rolu azala bilər, çünki agentlər alış qərarlarını daha sürətli və daha şəffaf şəkildə təmin edirlər.

Bu, bir brend üçün strategiyanın artıq yalnız sosial media və veb sayt SEO ilə məhdudlaşmadığını göstərir — AI-də görünürlük və istifadəçi niyyətini ən yaxşı şəkildə anlamaq yeni ön şərtlərdir.

Online alış-veriş alətləri artıq yalnız məhsul tapmaqla məhdudlaşmır — AI agentləri məhsul araşdırması, müqayisə, görünürlük və hətta alış qərarını tamamlayacaq dərəcədə inkişaf edir. OpenAI-nin Shopping Research xüsusiyyəti bu transformasiyanın ən önəmli nümunələrindən biridir, sosial məzmun və real istifadəçi rəylərinin ağırlığını artırır, Amazon kimi ənənəvi oyunçularla yeni rəqabət dinamikaları yaradır. Bundan sonra uğur üçün marketoloqların və brendlərin fokuslanmalı olduğu sahə AI-də görünürlük, etibar siqnalları və strateji icma əks-tədbirləridir.