May 26, 2026

Tətildə online alış-veriş edərkən phishing risklərindən necə qorunmaq olar?

Tətil zamanı online alış-veriş daha rahat və sürətli görünür. Aviabilet bron etmək, otel rezervasiyası etmək, geyim və aksesuar sifariş vermək və ya xaricdə endirim kampaniyalarından yararlanmaq cəmi bir neçə kliklə mümkündür. Lakin məhz bu rahatlıq bəzən kiberdələduzlar üçün fürsətə çevrilir.

Xüsusilə səyahət dövründə insanlar tələsik qərar verə, tanımadığı Wi-Fi şəbəkələrinə qoşula və ya “son şans”, “məhdud endirim”, “təcili ödəniş tələb olunur” kimi mesajlara daha tez reaksiya göstərə bilirlər. Bu isə phishing risklərini artırır.

Phishing — istifadəçinin şəxsi məlumatlarını, kart məlumatlarını, şifrələrini və ya bank hesabına giriş bilgilərini ələ keçirmək məqsədilə göndərilən saxta mesaj, e-mail və ya linklərdir. Bu tip mesajlar çox vaxt bank, çatdırılma şirkəti, online mağaza, otel və ya ödəniş platforması adından göndərilmiş kimi görünür.

Tətildə phishing riskləri niyə artır?

Tətil zamanı insanlar gündəlik rejimdən kənarda olur. Yeni ölkə, yeni məkan, fərqli valyuta, hotel rezervasiyaları, çatdırılma bildirişləri və alış-veriş kampaniyaları diqqəti yayındıra bilər. Kiberdələduzlar da məhz bu diqqətsizlikdən istifadə edirlər.

Məsələn, istifadəçiyə “Sifarişinizin çatdırılması üçün əlavə ödəniş tələb olunur”, “Kart məlumatlarınızı yeniləyin”, “Rezervasiyanız ləğv olunacaq” və ya “Endirimi əldə etmək üçün linkə daxil olun” kimi mesajlar göndərilə bilər. Belə mesajlar real görünə bilər, amma məqsəd istifadəçini saxta sayta yönləndirmək və məlumatlarını ələ keçirməkdir.

Tətildə online alış-verişi daha təhlükəsiz etmək və mümkün risklərdən qorunmaq üçün bir neçə vacib məqama diqqət yetirmək lazımdır.

1. Şübhəli linklərə klik etməyin

E-mail, SMS və ya sosial mediadan gələn linklərə daxil olmazdan əvvəl mənbəni yoxlayın. “Kart məlumatlarınızı yeniləyin”, “çatdırılma üçün əlavə ödəniş edin” və ya “rezervasiyanız ləğv olunacaq” kimi təcili mesajlar phishing cəhdi ola bilər.

Belə hallarda linkə klik etmək əvəzinə, mağazanın, bankın və ya çatdırılma şirkətinin rəsmi saytına özünüz daxil olmaq daha təhlükəsizdir.

2. “Çox yaxşı təklif”lərə qarşı ehtiyatlı olun

“Təkcə bu gün”, “70% endirim”, “son şans” kimi təkliflər bəzən istifadəçini tələsdirmək üçün yaradılır. Məhsulun qiyməti həddindən artıq aşağıdırsa, bu, risk siqnalı ola bilər.

Alış-veriş etməzdən əvvəl mağaza haqqında rəyləri oxuyun, əlaqə məlumatlarını və geri qaytarma şərtlərini yoxlayın.

3. Saytın təhlükəsizliyini yoxlayın

Online alış-veriş etdiyiniz saytın ünvanında “https” yazısının və kilid işarəsinin olmasına diqqət edin. Bununla yanaşı, saytın domen adını, dizaynını, əlaqə məlumatlarını və ödəniş səhifəsini də yoxlamaq vacibdir.

Saxta saytlar bəzən real brendlərə çox bənzər şəkildə hazırlanır. Buna görə kiçik detallara diqqət etmək lazımdır.

4. İctimai Wi-Fi ilə ödəniş etməyin

Tətil zamanı hotel, hava limanı, kafe və ticarət mərkəzlərində pulsuz Wi-Fi şəbəkələrindən istifadə etmək rahatdır. Lakin bu şəbəkələr online ödənişlər üçün təhlükəsiz olmaya bilər.

Kart məlumatı daxil edərkən və ya bank tətbiqindən istifadə edərkən mobil internetdən və ya etibarlı şəxsi şəbəkədən istifadə etmək daha doğru seçimdir.

5. Təhlükəsiz ödəniş üsullarından istifadə edin

Kart məlumatlarınızı heç vaxt mesaj, e-mail və ya sosial media üzərindən paylaşmayın. Naməlum satıcılara birbaşa bank köçürməsi etməkdən çəkinin.

Mümkünsə, online alış-veriş üçün ayrıca və limitli kartdan istifadə edin. Bu, mümkün risklərin qarşısını almağa və xərclərə daha rahat nəzarət etməyə kömək edir.

6. İki mərhələli təsdiqi aktiv edin

E-mail, bank tətbiqləri və online mağaza hesablarında iki mərhələli təsdiqdən istifadə etmək əlavə təhlükəsizlik yaradır. Bu funksiya hesabınıza giriş zamanı şifrə ilə yanaşı əlavə təsdiq tələb edir.

Beləliklə, şifrəniz ələ keçirilsə belə, hesabınıza icazəsiz giriş etmək daha çətin olur.

7. Cihaz və tətbiqlərinizi yeniləyin

Telefon, planşet və kompüterdə sistem yeniləmələrinin vaxtında edilməsi kibertəhlükəsizlik baxımından vacibdir. Yeniləmələr çox vaxt təhlükəsizlik boşluqlarını aradan qaldırır və cihazınızı yeni təhdidlərə qarşı daha qorunaqlı edir.

8. Bank bildirişlərini aktiv saxlayın

Tətil zamanı xərclər çoxaldığı üçün kart əməliyyatlarını izləmək bəzən çətin ola bilər. Buna görə SMS və ya tətbiq bildirişlərini aktiv saxlamaq faydalıdır.

Hər ödənişdən sonra bildiriş almaq şübhəli əməliyyatı vaxtında görməyə kömək edir. Əgər tanımadığınız ödəniş görsəniz, dərhal bankla əlaqə saxlamalı və kartı bloklamaq barədə tədbir görməlisiniz.

 

Tətildə online alış-veriş rahatlıq yaratsa da, phishing risklərini unutmaq olmaz. Saxta linklər, şübhəli endirimlər, ictimai Wi-Fi, naməlum satıcılar və təcili ödəniş tələbləri şəxsi və maliyyə məlumatlarınız üçün təhlükə yarada bilər.

Daha təhlükəsiz alış-veriş üçün hər zaman rəsmi saytlardan istifadə edin, linklərə klik etməzdən əvvəl yoxlayın, ictimai Wi-Fi üzərindən ödəniş etməyin, iki mərhələli təsdiqi aktiv edin və bank əməliyyatlarınızı izləyin.

Unutmayın: tətil zamanı məqsəd rahat istirahət etməkdir. Bir neçə sadə təhlükəsizlik addımı isə həm pulunuzu, həm də şəxsi məlumatlarınızı qorumağa kömək edə bilər.